PBOC công bố lập trường về tỷ giá: "Không phá giá cạnh tranh"

Ngày 8/10, Ngân hàng Nhân dân Trung Quốc (PBOC) công bố "Lập trường chính sách về tỷ giá nhân dân tệ", trả lời thẳng vào cáo buộc của phương Tây rằng Bắc Kinh cố tình hạ giá đồng tiền để đẩy xuất khẩu. PBOC cho biết nhân dân tệ đã tăng khoảng 9% so với USD kể từ năm 2025 và khẳng định Trung Quốc không phá giá cạnh tranh.

Bài · Ban biên tập FOCUS BUSINESS

"Thị trường quyết định tỷ giá"

PBOC mô tả cơ chế hiện hành là thả nổi có quản lý, dựa trên cung cầu thị trường và tham chiếu một rổ tiền tệ. Ngân hàng không đặt trước mức tỷ giá mục tiêu và không can thiệp vào xu hướng dài hạn. Từ sau năm 2017, PBOC đã rút khỏi việc can thiệp thường xuyên vào thị trường ngoại hối.

Dù vậy, PBOC vẫn để ngỏ khả năng can thiệp. Khi có cú sốc lớn từ bên ngoài như đại dịch COVID-19 hay cú sốc thuế quan tháng 4/2025, ngân hàng đã dùng công cụ an toàn vĩ mô, và trong tình huống cực đoan sẽ can thiệp trực tiếp. Mục tiêu là ngăn biến động mạnh trong ngắn hạn, nhất là mất giá nhanh.

Những con số làm luận cứ

Từ năm 2010, nhân dân tệ trải qua ba chu kỳ tăng giá và ba chu kỳ giảm giá, dao động trong khoảng 6,04–7,35 nhân dân tệ/USD. Kể từ cải cách tỷ giá năm 2005, tỷ giá hiệu dụng danh nghĩa do Ngân hàng Thanh toán Quốc tế (BIS) tính đã tăng hơn 50%, tỷ giá hiệu dụng thực tăng 35%.

PBOC nhấn mạnh tỷ giá và thị phần xuất khẩu không đi cùng nhau. Giai đoạn 2005–2008, nhân dân tệ tăng 21% nhưng thị phần xuất khẩu toàn cầu của Trung Quốc vẫn tăng 2,4 điểm phần trăm; năm 2016 đồng tiền giảm 7% thì thị phần lại giảm 0,7 điểm. Thương mại sản phẩm công nghệ cao tăng bình quân 7,9% mỗi năm trong 5 năm qua và 11,4% năm 2025, đóng góp gần 60% mức tăng thương mại. Theo PBOC, sức cạnh tranh xuất khẩu đến từ công nghiệp chứ không phải tỷ giá.

Quy mô thị trường cũng là một luận cứ. Năm 2025, giao dịch ngoại hối toàn cầu bình quân gần 10.000 tỷ USD mỗi ngày, riêng nhân dân tệ trên 800 tỷ USD mỗi ngày. Khoảng 80% số đó diễn ra ở thị trường nước ngoài, nên ngân hàng trung ương khó chi phối xu hướng trung và dài hạn.

Phản bác việc viện dẫn đánh giá của IMF

PBOC cho rằng dùng kết quả Đánh giá Cân bằng Đối ngoại (EBA) của Quỹ Tiền tệ Quốc tế (IMF) làm bằng chứng nhân dân tệ bị định giá thấp là bóp méo và dùng sai kết quả. EBA xem xét tỷ giá hiệu dụng thực, nên không thể áp thẳng vào tỷ giá danh nghĩa hay tỷ giá với USD, và các phương pháp cho kết quả rất khác nhau.

Về mất cân bằng toàn cầu, PBOC cho rằng cả nước thặng dư lẫn nước thâm hụt đều có trách nhiệm: nước thâm hụt cần củng cố tài khóa, nâng tỷ lệ tiết kiệm; nước thặng dư cần thúc đẩy tiêu dùng và đầu tư. Văn bản cũng cho biết từ năm 2027 Trung Quốc sẽ báo cáo thêm dữ liệu ngoại hối cho IMF.

Điểm kiểm tra kinh doanh

Văn bản này là giải thích lập trường, không phải thay đổi chính sách. Chính PBOC cũng ghi rằng có cả yếu tố đẩy nhân dân tệ lên lẫn kéo xuống, nên xu hướng còn bất định. Thay vì lập kế hoạch theo một chiều, doanh nghiệp nên chuẩn bị cho cả hai khả năng.

Nếu nhân dân tệ tiếp tục mạnh lên, pháp nhân dùng tiền chuyển từ Hàn Quốc để trả chi phí tại chỗ sẽ đổi được ít nhân dân tệ hơn với cùng số won, còn lợi nhuận chuyển về Hàn Quốc sẽ tăng khi quy đổi. Doanh nghiệp nên cân đối đồng tiền thanh toán của chi phí và doanh thu, đồng thời rà soát trước điều kiện phòng ngừa rủi ro tỷ giá với ngân hàng. Tỷ giá có thể lại thành vấn đề trong đàm phán thương mại Mỹ – Trung, nên phản ứng của phía Mỹ cũng đáng theo dõi.

※ Bài viết dựa trên văn bản do Ngân hàng Nhân dân Trung Quốc công bố và tin của báo chí trong và ngoài nước.