Số liệu thương mại tháng 8 của Trung Quốc — nhập khẩu từ Hàn Quốc tăng vọt 108%, thặng dư nới rộng lên 119,1 tỷ USD, rủi ro va chạm thương mại gia tăng

Tổng cục Hải quan Trung Quốc công bố ngày 8/9 rằng xuất khẩu tháng 8 đạt 401,4 tỷ USD, tăng 25,0% so với cùng kỳ năm trước; nhập khẩu đạt 282,4 tỷ USD, tăng 28,2%. Thặng dư thương mại nới rộng so với tháng 7, lên 119,1 tỷ USD. Con số đáng chú ý nhất với Hàn Quốc: nhập khẩu của Trung Quốc từ Hàn Quốc tăng hơn gấp đôi lên 32,16 tỷ USD (+108,1%), xuất khẩu sang Hàn Quốc cũng tăng 49,3% lên 18,01 tỷ USD. Tuy vậy, thặng dư với Mỹ nới rộng và tranh cãi về việc nhân dân tệ bị định giá thấp đang làm lớn thêm một biến số khác — va chạm thương mại xuất phát từ Trung Quốc.

Bài · Ban biên tập

Mức tăng xuất khẩu 25,0% đúng bằng dự báo thị trường do Reuters tổng hợp và cao hơn tháng 7 (23,9%). Mức tăng nhập khẩu 28,2% thấp hơn dự báo 30,0% nhưng cao hơn tháng 7 (27,5%). Nhờ đó, thặng dư tháng 8 đạt 119,09 tỷ USD, cao hơn mức 112,5 tỷ USD của tháng 7; thặng dư lũy kế 8 tháng đầu năm đạt 805,51 tỷ USD.

Động lực xuất khẩu đến từ các sản phẩm liên quan trí tuệ nhân tạo (AI) và hàng chế tạo tiên tiến như xe điện, pin mặt trời, pin lithium-ion. Ông Xing Zhaopeng, chiến lược gia cấp cao về Trung Quốc tại ANZ, nói với Reuters rằng “nhu cầu đối với sản phẩm AI, xe điện, pin mặt trời và pin lithium-ion đã bù đắp tác động tiêu cực từ thời tiết xấu”. Các doanh nghiệp cũng tiếp tục đẩy nhanh giao hàng sang Mỹ do bất định về thuế quan.

Nhập khẩu từ Hàn Quốc tăng 108% — dấu hiệu nhu cầu chip, linh kiện điện tử hồi phục

Với Hàn Quốc, con số quan trọng nhất là nhập khẩu của Trung Quốc từ Hàn Quốc: 32,1575 tỷ USD trong tháng 8, tăng 108,1% so với cùng kỳ. Xuất khẩu của Trung Quốc sang Hàn Quốc cũng tăng 49,3% lên 18,0114 tỷ USD. Theo số liệu Hải quan Trung Quốc, Trung Quốc thâm hụt khoảng 14,15 tỷ USD với Hàn Quốc trong tháng 8 — tức Hàn Quốc thặng dư một khoản tương đương.

Giới phân tích coi mức tăng vọt này là tín hiệu nhu cầu bán dẫn và linh kiện điện tử hồi phục nhờ đầu tư AI toàn cầu mở rộng. Trung Quốc là cứ điểm sản xuất chính của điện thoại thông minh, máy chủ và thiết bị trung tâm dữ liệu, nên khi sản xuất và xuất khẩu của Trung Quốc tăng, nhu cầu chip nhớ, màn hình và linh kiện Hàn Quốc cũng tăng theo. Tuy nhiên, chỉ với tổng kim ngạch nhập khẩu theo quốc gia thì không thể khẳng định toàn bộ mức tăng đến từ bộ nhớ băng thông cao (HBM) hay DRAM tiên tiến. Giá chip tăng, hiệu ứng nền thấp và nhập khẩu bộ nhớ phổ thông cùng các hàng trung gian khác có thể đồng thời tác động, nên cần kiểm tra riêng lượng và đơn giá từng mặt hàng.

Hàn Quốc nói 24,1 tỷ USD, Trung Quốc nói 32,16 tỷ USD — vì sao khác nhau

Bộ Thương mại, Công nghiệp và Tài nguyên Hàn Quốc công bố ngày 1/9 rằng xuất khẩu sang Trung Quốc tháng 8 đạt 24,10 tỷ USD (+119,3%), thấp hơn con số nhập khẩu từ Hàn Quốc theo thống kê Trung Quốc tới hơn 8 tỷ USD. Không bên nào sai; khác biệt nằm ở cách thống kê. Xuất khẩu thường được ghi theo giá FOB (không gồm cước vận chuyển, bảo hiểm), còn nhập khẩu theo giá CIF (có gồm); cách phân loại xuất xứ và điểm đến cuối cùng của hàng trung chuyển qua Hồng Kông và các nơi thứ ba cũng khác nhau giữa các nước. Vì thế cán cân song phương hai chính phủ công bố không bao giờ trùng khớp hoàn toàn. Xu hướng (tăng vọt) là nhất quán ở cả hai bộ số liệu, nhưng khi so sánh giá trị tuyệt đối, nên xác nhận đang dẫn thống kê của bên nào.

Thặng dư với Mỹ nới rộng, tranh cãi nhân dân tệ bị định giá thấp — biến số va chạm thương mại

Xuất khẩu của Trung Quốc sang Mỹ tháng 8 tăng 34,4% lên 42,4753 tỷ USD, nhập khẩu từ Mỹ tăng 17,8% lên 13,2927 tỷ USD. Thặng dư với Mỹ nới rộng lên khoảng 29,18 tỷ USD từ mức 28,0 tỷ USD của tháng 7. Xuất khẩu sang EU cũng tăng 6,6%.

Khi thặng dư ngày càng lớn, chỉ trích rằng nhân dân tệ bị định giá quá thấp đang gia tăng, chủ yếu từ các nước phương Tây. Theo báo Financial News của Hàn Quốc, ông Brad Setser, nghiên cứu viên cao cấp tại Hội đồng Quan hệ Đối ngoại Mỹ (CFR), ước tính nhân dân tệ bị định giá thấp khoảng 20%. Tại hội nghị bộ trưởng tài chính G20 gần đây, một tuyên bố chung nhắm vào các nước phụ thuộc quá mức vào xuất khẩu đã được đưa ra, và Trung Quốc là nước duy nhất từ chối ký. Thống đốc Ngân hàng Nhân dân Trung Quốc Pan Gongsheng phản bác: “Trung Quốc chưa bao giờ cố ý theo đuổi thặng dư thương mại hay hạ giá đồng tiền để cạnh tranh”.

Xuất khẩu sang Mỹ tăng vọt cho thấy sức cạnh tranh về giá và nguồn cung của ngành chế tạo Trung Quốc, nhưng cũng có thể tiếp sức cho các yêu cầu tăng thuế hoặc siết nhập khẩu hàng Trung Quốc tại Mỹ. Reuters nhận định cấu trúc dùng xuất khẩu để hấp thụ năng lực sản xuất khiến Trung Quốc ngày càng dễ bị các đối tác như Mỹ, EU áp biện pháp quản lý. Dù vậy, giới chuyên gia cho rằng các hoạt động ngoại giao cấp cao, gồm chuyến thăm Mỹ của Chủ tịch Tập Cận Bình dự kiến trong tháng này, vẫn sẽ diễn ra bất chấp tranh cãi tỷ giá.

Xuất khẩu khởi sắc song hành với nội nhu yếu

Xuất và nhập khẩu đều tăng hai chữ số không có nghĩa nội nhu Trung Quốc đã hồi phục toàn diện. Nhập khẩu dầu thô tháng 8 đạt 37,928 triệu tấn, tăng 6,2% so tháng 7 nhưng giảm 23,4% so cùng kỳ và giảm 14,6% trong 8 tháng đầu năm. Xe điện phổ cập và cách điều tiết tồn kho của ngành lọc dầu là một phần lý do, nhưng thị trường cũng coi đây là dấu hiệu các lĩnh vực nội nhu truyền thống như bất động sản, xây dựng hồi phục chậm hơn chế tạo tiên tiến. Ông Zhang Zhiwei, chủ tịch kiêm kinh tế trưởng Pinpoint Asset Management, nhận xét “Trung Quốc vẫn tiếp tục dựa vào các nhà xuất khẩu để chống đỡ nền kinh tế”.

Tăng trưởng GDP quý II của Trung Quốc chậm lại còn 4,3%. Để đạt mục tiêu 4,5–5,0% năm nay, chính phủ đang mở rộng chi tiêu tài khóa, trong đó có việc bơm 54 tỷ USD vào các ngân hàng và công ty bảo hiểm nhà nước. Thị trường dự báo ngân hàng trung ương sẽ hạ lãi suất thêm 1–2 lần trước cuối năm.

Đất hiếm — lượng giảm, giá trị tăng

Trung Quốc xuất khẩu 4.735,1 tấn đất hiếm trong tháng 8, tăng 12,1% so tháng 7, giá trị tăng 42,1% lên 73,5 triệu USD. Nhưng lượng xuất khẩu lũy kế 8 tháng giảm 11,1% còn 39.441,4 tấn trong khi giá trị tăng 53,5%, cho thấy đơn giá bình quân tăng mạnh. Do giá và mức độ chế biến khác nhau nhiều giữa các sản phẩm, giới phân tích khuyến nghị không nên quy toàn bộ mức tăng cho kiểm soát xuất khẩu, mà cần xem xét cả tỷ trọng sản phẩm giá trị cao và biến động giá quốc tế. Với các ngành xe điện, pin, quốc phòng và điện tử, ổn định nguồn cung đất hiếm vẫn là biến số then chốt.

Doanh nghiệp Hàn Quốc tại Trung Quốc cần lưu ý gì

Thứ nhất, tác động phân hóa theo ngành. Bán dẫn và linh kiện điện tử tiên tiến có thể kỳ vọng nhu cầu tăng khi Trung Quốc mở rộng sản xuất, xuất khẩu hàng công nghệ cao. Ngược lại, ô tô, pin, thép, hóa dầu đối mặt cạnh tranh gay gắt hơn từ doanh nghiệp Trung Quốc. Thép phổ thông và sản phẩm hóa dầu Trung Quốc tràn ra thị trường thế giới nhiều hơn sẽ ép giá quốc tế và biên lợi nhuận, đồng thời làm tăng áp lực đối đầu trực diện tại thị trường nước thứ ba.

Thứ hai, va chạm thương mại xuất phát từ Trung Quốc cũng gián tiếp ảnh hưởng đến doanh nghiệp Hàn Quốc cung cấp linh kiện cho hàng thành phẩm Trung Quốc. Nếu Mỹ hoặc EU áp thêm thuế hay quy tắc xuất xứ với hàng Trung Quốc, đơn hàng của các nhà cung ứng phục vụ lô hàng xuất sang Mỹ, châu Âu từ nhà máy Trung Quốc cũng sẽ bị ảnh hưởng. Nên rà soát thị trường xuất khẩu cuối cùng của khách hàng mình ở đâu.

Thứ ba, hướng đi của nhân dân tệ. Tranh cãi định giá thấp kéo dài và thặng dư tích lũy có thể làm tăng áp lực tăng giá, trong khi việc PBOC hạ lãi suất thêm lại là yếu tố giảm giá. Doanh nghiệp đổi doanh thu nhân dân tệ sang won hoặc USD, hoặc nhập nguyên liệu từ Hàn Quốc, nên đưa khả năng biên độ tỷ giá dao động rộng hơn vào điều kiện thanh toán.

Số liệu này phát tín hiệu tích cực ngắn hạn cho ngành chip và linh kiện tiên tiến Hàn Quốc, nhưng thị trường cho rằng về dài hạn phải quản lý đồng thời mức phụ thuộc vào Trung Quốc và rủi ro thương mại. Chiến lược đáp ứng nhu cầu Trung Quốc song song với phân tán mạng lưới sản xuất, bán hàng sang Mỹ, Đông Nam Á, Ấn Độ được dự báo sẽ ngày càng quan trọng.

※ Bài viết được soạn tự động dưới dạng bản nháp dựa trên tin của Korea Post (bản tiếng Hàn) và Financial News (2026-09-08). Cần biên tập viên kiểm chứng trước khi đăng.